» Việc giá xăng dầu, đặc biệt là dầu diesel, liên tục điều chỉnh giảm trong thời gian gần đây đang góp phần giảm áp lực chi phí vận tải và logistics đối với ngành vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, mức tác động giữa các nhóm vật liệu không giống nhau. Trong bối cảnh nguồn cung một số loại khoáng sản xây dựng vẫn còn hạn chế, giá nguyên liệu đầu vào duy trì ở mức cao và nhu cầu xây dựng tiếp tục tăng, việc giá nhiên liệu giảm mới chỉ hỗ trợ giảm chi phí chứ chưa đủ để kéo mặt bằng giá vật liệu xây dựng đi xuống trên diện rộng.
Chi phí nhiên liệu giảm giúp giảm áp lực vận chuyển
Từ đầu tháng 6 đến nay, thị trường xăng dầu trong nước đã trải qua nhiều kỳ điều chỉnh giảm. Sau kỳ điều hành ngày 9/7, giá bán lẻ xăng E10 RON95 III giảm từ trên 21.000 đồng/lít xuống quanh mức 20.000 đồng/lít. Cùng với đó, giá dầu diesel - loại nhiên liệu được sử dụng phổ biến trong vận tải hàng hóa và máy móc thi công - cũng giảm đáng kể so với giai đoạn cao điểm của quý II.
Theo số liệu từ Bộ Xây dựng, giá dầu diesel bình quân trong tháng 6 thấp hơn khoảng 8.414 đồng/lít so với tháng 4, tương ứng mức giảm gần 25%. Giá xăng E5 RON92 cũng giảm khoảng 1.934 đồng/lít, tương đương hơn 8%. Diễn biến này tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiết giảm một phần chi phí vận chuyển, khai thác và phân phối vật liệu xây dựng.
Nhiên liệu là yếu tố quan trọng trong toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khai thác cát, đá, vận chuyển clinker, xi măng đến phân phối thép, đất san lấp và nhiều loại vật liệu khác tới công trình. Khi giá dầu diesel giảm, chi phí vận chuyển giữa các khâu có thể được cải thiện, đặc biệt đối với những dự án có cự ly vận chuyển lớn.
Tuy nhiên, mức giảm của nhiên liệu chưa đủ để ngay lập tức phản ánh vào giá bán vật liệu xây dựng, bởi chi phí nhiên liệu chỉ là một thành phần trong tổng giá thành sản phẩm.
Mỗi nhóm vật liệu chịu tác động theo mức độ khác nhau
Hiệu quả từ việc giảm giá nhiên liệu phụ thuộc vào tỷ trọng chi phí vận chuyển trong từng loại vật liệu xây dựng.
Nhóm cát, đá xây dựng và đất san lấp được đánh giá là hưởng lợi rõ hơn vì đây là các vật liệu có giá trị không cao nhưng khối lượng vận chuyển lớn. Khi khoảng cách từ mỏ đến công trình kéo dài, chi phí vận tải chiếm tỷ trọng đáng kể trong giá thành. Do đó, giá dầu diesel giảm có thể góp phần giảm áp lực chi phí đối với các nhóm vật liệu này.
Tuy nhiên, yếu tố quyết định giá của cát, đá hay đất san lấp không chỉ nằm ở vận chuyển. Nguồn cung tại nhiều địa phương vẫn chịu ảnh hưởng bởi tiến độ cấp phép khai thác, mở rộng mỏ và các thủ tục liên quan đến khoáng sản. Trong khi nhu cầu từ các dự án hạ tầng vẫn ở mức cao, việc giảm chi phí nhiên liệu chưa đủ tạo ra xu hướng giảm giá rõ rệt.
Đối với thép xây dựng, giá bán còn phụ thuộc nhiều vào diễn biến của quặng sắt, than luyện cốc và thép phế trên thị trường quốc tế. Mặc dù nhu cầu tiêu thụ trong nước có dấu hiệu phục hồi nhờ đầu tư công và hoạt động xây dựng khởi sắc, giá thép vẫn chịu ảnh hưởng từ biến động nguyên liệu nhập khẩu cũng như sự cạnh tranh của thị trường khu vực.
Trong khi đó, các vật liệu sản xuất công nghiệp như xi măng, kính xây dựng hay gạch công nghiệp có cơ cấu chi phí khác biệt. Chi phí nguyên liệu, năng lượng, khấu hao thiết bị, bảo dưỡng và tài chính thường chiếm tỷ trọng lớn hơn nhiều so với chi phí vận chuyển. Vì vậy, giá nhiên liệu giảm chủ yếu giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí logistics và cải thiện hiệu quả sản xuất, thay vì tạo điều kiện để giảm mạnh giá bán.
Bên cạnh đó, giá cước vận tải cũng không điều chỉnh ngay khi giá nhiên liệu giảm. Nhiều doanh nghiệp logistics vẫn phải thực hiện các hợp đồng đã ký trước đó, đồng thời còn chịu áp lực từ chi phí nhân công, bảo dưỡng phương tiện và các khoản vận hành khác. Chính độ trễ này khiến tác động của giá nhiên liệu đến giá vật liệu xây dựng cần thêm thời gian để thể hiện rõ.
Khó kỳ vọng giá vật liệu xây dựng giảm mạnh trong ngắn hạn
Việc giá nhiên liệu đi xuống đang tạo ra tín hiệu tích cực cho chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng, song chưa đủ để làm thay đổi mặt bằng giá chung của thị trường. Mặc dù chi phí vận chuyển và một phần chi phí khai thác được cải thiện, giá vật liệu vẫn chịu tác động đồng thời từ nhiều yếu tố khác.
Bộ Xây dựng đã yêu cầu các địa phương tăng cường rà soát, cập nhật và công bố giá vật liệu xây dựng sát với diễn biến thực tế, góp phần minh bạch thông tin thị trường. Tuy nhiên, việc giá nhiên liệu giảm có được chuyển hóa thành mức giảm giá bán hay không vẫn phụ thuộc vào cơ cấu chi phí cũng như quan hệ cung - cầu của từng nhóm vật liệu.
Đối với cát, đá xây dựng và đất san lấp, nguồn cung vẫn là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến giá bán. Nếu hoạt động khai thác chưa đáp ứng nhu cầu, việc giảm chi phí vận chuyển cũng khó tạo ra biến động đáng kể về giá.
Trong khi đó, với thép, xi măng, kính xây dựng và các vật liệu công nghiệp khác, giá nguyên liệu đầu vào, năng lượng, chi phí vận hành và tài chính vẫn là những yếu tố quyết định. Phần chi phí tiết kiệm từ nhiên liệu chỉ giúp doanh nghiệp giảm áp lực sản xuất chứ chưa đủ tạo điều kiện giảm giá bán.
Ở chiều ngược lại, nhu cầu vật liệu xây dựng được dự báo vẫn duy trì tích cực nhờ tiến độ giải ngân đầu tư công, các dự án hạ tầng giao thông và sự phục hồi từng bước của thị trường bất động sản. Trong bối cảnh đó, khoản chi phí tiết kiệm từ nhiên liệu nhiều khả năng sẽ được doanh nghiệp sử dụng để nâng cao hiệu quả hoạt động, duy trì năng lực cạnh tranh hoặc hạn chế đà tăng chi phí, thay vì giảm giá bán ngay lập tức.
Vì vậy, trong ngắn hạn, lợi ích rõ nhất từ việc giá nhiên liệu giảm là giúp giảm áp lực chi phí và hạn chế nguy cơ giá vật liệu xây dựng tiếp tục tăng mạnh. Để mặt bằng giá thực sự hạ nhiệt, thị trường vẫn cần thêm nhiều điều kiện thuận lợi như nguồn cung khoáng sản ổn định hơn, giá nguyên liệu đầu vào giảm, chi phí năng lượng được kiểm soát và cung - cầu cân bằng hơn.
Nhìn chung, diễn biến giảm của giá nhiên liệu là yếu tố tích cực đối với ngành vật liệu xây dựng, nhưng chưa đủ sức tạo ra một đợt giảm giá đồng loạt trên thị trường. Xu hướng giá trong thời gian tới vẫn sẽ phụ thuộc vào tổng hòa của nhiều yếu tố, trong đó nguồn cung, chi phí sản xuất, giá nguyên liệu và nhu cầu xây dựng tiếp tục giữ vai trò quyết định.
Cem.Mart
