Thông tin Hà Tĩnh công khai 47 tổ chức, cá nhân kinh doanh khai thác khoáng sản thuộc diện kê khai giá cát đá là một lát cắt điển hình cho thấy mức độ phân tán của nguồn cung vật liệu xây dựng hiện nay.
Việc theo sát diễn biến giá cát đá từ mỏ khai thác đến tận chân công trình là bài toán chi phí sống còn đối với các nhà thầu và đại lý phân phối trong năm 2026. Sự kiện một địa phương quản lý gần 50 đầu mối kê khai giá không chỉ phản ánh nỗ lực minh bạch hóa thị trường của cơ quan quản lý, mà còn gợi mở câu chuyện lớn hơn về cấu trúc nguồn cung, cự ly logistics và lý do tại sao cùng một loại vật liệu nhưng giá giao thực tế tại mỗi dự án lại có sự chênh lệch rất lớn.
Mức độ phân tán nguồn cung và biên độ chênh lệch giá cát đá theo cự ly
Sự kiện Cổng thông tin điện tử tỉnh Hà Tĩnh công bố danh sách 47 đơn vị khai thác, kinh doanh đá, đất và cát thuộc diện kê khai giá vào ngày 7/9/2026 cung cấp một mẫu quan sát thực tế về tính chất phân tán của thị trường vật liệu xây dựng (VLXD) địa phương.
Giá đá xây dựng có thể chênh từ 290.000 đến 750.000 đồng/m³ tùy cự ly vận chuyển từ mỏ đến công trường
Đối chiếu với bức tranh vĩ mô từ CIDC, sự phân hóa này là đặc tính chung của toàn ngành trong giai đoạn hiện nay:
- Khoảng giá tham chiếu diện rộng: Báo cáo tháng 8/2026 của CIDC ghi nhận giá tham chiếu cát xây dựng trong tháng 7 dao động rộng từ 380.000 – 850.000 đồng/m³ (tăng trung bình 5,28%), trong khi đá xây dựng 1x2 nằm trong khoảng 290.000 – 750.000 đồng/m³ (tăng 7,39%).
- Bản chất của giá tham chiếu: Mức giá công bố từ các cơ quan quản lý hay bản tin niêm yết chỉ đóng vai trò là khung tham khảo. Giá này thường chưa bao gồm sự đồng nhất về thuế VAT, tỷ lệ chiết khấu thương mại và quan trọng nhất là chi phí vận chuyển chặng cuối.
- Tác động của cự ly logistics: Việc giá cát đá liên tục lập mặt bằng giá mới không chỉ xuất phát từ thuế phí tài nguyên tại mỏ, mà phụ thuộc rất lớn vào khoảng cách từ điểm khai thác đến công trường. Cự ly vận chuyển đường bộ kéo dài thêm 20–30 km có thể làm tổng chi phí nhận hàng tăng thêm 30–50%.
Những dữ liệu này giải thích vì sao cùng một mặt hàng cát tô hay đá 1x2, các nhà thầu tại hai công trường cách nhau vài chục kilomet có thể phải chi trả bảng giá chênh lệch đáng kể.
Nút thắt năng lực khai thác thực tế và bài toán vận chuyển liên vùng
Bên cạnh yếu tố cự ly, sự chênh lệch giữa trữ lượng tài nguyên trên giấy tờ và công suất đưa vào khai thác thực tế là nguyên nhân cốt lõi khiến giá cát đá biến động mạnh.
Điển hình như tại Quảng Ngãi, báo cáo chuyên đề từ CIDC chỉ ra rằng công suất khai thác cát được cấp phép thực tế chỉ đáp ứng khoảng 36% nhu cầu dự báo của địa phương trong năm 2026. Bối cảnh này cho thấy:
- Tài nguyên không đồng nghĩa với nguồn cung sẵn có: Một địa phương có thể sở hữu trữ lượng khoáng sản lớn, nhưng nếu thủ tục cấp phép, đánh giá tác động môi trường hoặc hạ tầng bến bãi chậm triển khai, thị trường vẫn rơi vào tình trạng khan hiếm cục bộ.
- Áp lực điều phối liên vùng: Để bù đắp khoảng hụt 64% nguồn cung tại chỗ, các dự án hạ tầng phải điều động cát từ các tỉnh lân cận. Điều này dẫn đến sự phụ thuộc vào diễn biến giá từ các mỏ thương mại đường dài và tăng nguy cơ rủi ro tiến độ.
- Sự phân hóa thị trường rõ nét: Hiện tượng chênh lệch giá không diễn ra đồng đều mà tạo ra sự phân hóa địa bàn gay gắt giữa các vùng có mỏ nguyên liệu dồi dào và những khu vực điểm nóng tiêu thụ nhưng thiếu hụt nguồn cung tại chỗ.
Dịch chuyển cạnh tranh từ giá xuất xưởng sang độ tin cậy chuỗi cung ứng
Thực tế giao thương năm 2026 đang chứng kiến một bước dịch chuyển quan trọng trong tư duy mua bán vật liệu của các nhà thầu và đại lý. Khái niệm "giá rẻ tại mỏ" đang dần nhường chỗ cho chỉ số chi phí tổng hợp toàn chuỗi và độ tin cậy giao hàng:
- Giá trị của năng lực cam kết tiến độ: Trong bối cảnh các dự án cao tốc và công trình trọng điểm siết chặt thời gian hoàn thành, việc một nhà cung cấp đảm bảo giao đúng khối lượng, đúng chất lượng tại chân công trình quan trọng hơn việc chào giá xuất xưởng rẻ nhưng hay đứt hàng.
- Rủi ro chi phí ẩn: Việc lựa chọn đầu mối chào giá thấp nhưng thiếu năng lực vận chuyển thủy/bộ hoặc bến bãi hạn chế có thể khiến nhà thầu chịu phạt tiến độ, đẩy chi phí thực tế lên cao hơn nhiều so với dự toán ban đầu.
- Vai trò của dữ liệu minh bạch: Việc các địa phương như Hà Tĩnh minh bạch hóa danh sách kê khai giá kết hợp với các bộ dữ liệu theo dõi cự ly, tải trọng từ các đơn vị phân tích chuyên ngành giúp doanh nghiệp xây dựng mô hình dự báo chi phí sát thực tế hơn.
Đăng ký nhận Báo cáo chuyên ngành tại Cem.Data
Toàn bộ các số liệu thống kê về khoảng giá tham chiếu cát đá, tỷ lệ đáp ứng nguồn cung mỏ và những phân tích chuyên sâu trong bài viết này được trích xuất từ ấn phẩm Bản tin xi măng và VLXD tháng 08/2026 do Trung tâm Thông tin và CSDL Xi măng (CIDC) nghiên cứu và xuất bản.
Để hỗ trợ các chủ doanh nghiệp, nhà thầu xây dựng và hệ thống đại lý nắm bắt kịp thời các biến động giá cả, công bố giá từ các Sở Xây dựng và báo cáo chuỗi cung ứng vật liệu trên toàn quốc, CIDC cung cấp hệ thống CSDL chuyên ngành Cem.Data (csdl.ximang.vn). Quý độc giả và đối tác có thể truy cập cổng thông tin Cem.Data để đăng ký tài khoản thành viên, tra cứu chi tiết bản tin CIDC tháng 8 cũng như tải về các báo cáo thị trường định kỳ hàng tháng, hàng quý để phục vụ cho mục đích kinh doanh của mình.
Cem.Mart
