Tiến trình tái cơ cấu VICEM đang ghi nhận những bước chuyển quan trọng khi các vướng mắc về cơ chế chuyển giao vốn và phương án sắp xếp đơn vị thành viên được nhận diện chi tiết hơn. Theo chiến lược phát triển do Bộ Xây dựng phê duyệt, hoạt động sản xuất kinh doanh xi măng tiếp tục là lĩnh vực cốt lõi. Trong đó, định hướng tái cơ cấu hướng tới nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu năng lực vận hành và hiện đại hóa công nghệ toàn hệ thống.
Trạm nghiền Long An - Vicem Hà Tiên (Nguồn: Vicem, Báo Nhân dân)
Mạng lưới sản xuất và thực trạng tiến độ thoái vốn ngoài ngành
Trong lộ trình tái cơ cấu VICEM, việc thu hồi nguồn lực tài chính để tập trung cho hoạt động cốt lõi được cụ thể hóa bằng kế hoạch giai đoạn 2024–2025 thoái vốn tại 15 đơn vị. Tuy nhiên, dữ liệu theo dõi cập nhật cho thấy quá trình này mới hoàn tất tại 1 đơn vị duy nhất là Công ty CP Sông Đà 12.
Danh mục thuộc diện thoái vốn hiện ghi nhận 17 đơn vị. Tiến độ thoái vốn chịu tác động từ sự không thuận lợi của thị trường tài chính và các rào cản về cơ chế chuyển giao tài sản:
- Sự lệch pha về chủ thể sở hữu vốn: Hệ thống Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) áp dụng cơ chế tiếp nhận phần vốn do Nhà nước sở hữu trực tiếp, trong khi các khoản đầu tư tại công ty con lại thuộc quyền sở hữu doanh nghiệp của Tổng công ty.
- Đặc thù tài chính của đơn vị thành viên: Việc tìm kiếm đối tác nhận chuyển nhượng đòi hỏi thời gian xử lý khi một số công ty con gánh khoản lỗ lũy kế kéo dài từ giai đoạn trước.
Mặc dù tiến độ thoái vốn gặp điểm nghẽn cơ chế, hoạt động sản xuất kinh doanh nền tảng trong 6 tháng đầu năm 2026 vẫn ghi nhận sự khởi sắc. Tổng sản lượng tiêu thụ đạt 13,377 triệu tấn (+11,4% cùng kỳ), trong đó tiêu thụ xi măng nội địa đạt 11,468 triệu tấn (+13,3%). Lợi nhuận trước thuế chưa tính chênh lệch tỷ giá đạt 528,7 tỷ đồng, tạo đệm tài chính hỗ trợ quá trình tái định hình cấu trúc.
Phương án nghiên cứu sáp nhập và tổ chức lại các đơn vị thành viên
Song song với việc kiến nghị điều chỉnh cơ chế thoái vốn, kế hoạch tái cơ cấu VICEM tập trung vào giải pháp tổ chức lại bộ máy quản trị theo hướng tinh gọn, với mục tiêu giảm tối thiểu 30% số lượng đầu mối thuộc cơ quan điều hành Công ty mẹ.
Thay vì dừng ở các định hướng chung, phương án điều chỉnh cấu trúc mạng lưới sản xuất hiện được nghiên cứu cụ thể theo các cụm đơn vị:
- Cụm VICEM Hải Vân và Xi măng Bỉm Sơn: Nghiên cứu phương án sáp nhập nhằm tối ưu hóa cự ly vận chuyển và điều tiết thị trường khu vực miền Trung.
- Cụm VICEM Tam Điệp, Hoàng Thạch và Hải Phòng: Tổ chức lại VICEM Tam Điệp theo hướng gắn kết với hai đơn vị lớn để chuyển thành đơn vị hạch toán phụ thuộc Công ty mẹ.
- Mô hình tổ chức lại thực tế: Bài học từ trường hợp VICEM Sông Thao cho thấy sau giai đoạn tạm dừng thương hiệu riêng để gia công cho đơn vị cùng hệ thống, việc khôi phục chủ động kênh phân phối xi măng bao và mở rộng thị trường phía Bắc đã hỗ trợ tích cực cho đà phục hồi sản lượng.
Dưới góc độ quản lý vận hành, các phương án sáp nhập và tổ chức lại nêu trên hiện nằm ở bước nghiên cứu kỹ thuật và xây dựng đề án, nhằm nâng cao năng lực điều hành trực tiếp của Công ty mẹ khi 100% vốn điều lệ vẫn do Nhà nước nắm giữ đến năm 2030.
Quản trị rủi ro nguyên liệu và điều kiện vận hành mỏ
Bên cạnh bài toán cấu trúc doanh nghiệp, rủi ro về nguồn nguyên liệu đầu vào đang đặt ra yêu cầu quản trị cấp thiết đối với hoạt động sản xuất clinker.
Báo cáo kỹ thuật ghi nhận nhiều mỏ đá vôi của các đơn vị thành viên nằm trong diện phải thực hiện thủ tục gia hạn, cấp mới hoặc điều chỉnh giấy phép khai thác. Việc chất lượng đá vôi tại một số mỏ có xu hướng suy giảm (tăng tỷ lệ tạp chất MgO, SiO2) đòi hỏi các nhà máy phải điều chỉnh công nghệ phối liệu, đẩy nhanh thăm dò và phê duyệt trữ lượng để đảm bảo tính ổn định cho dây chuyền vận hành.
Việc tháo gỡ đồng bộ giữa cơ chế thoái vốn, phương án sáp nhập bộ máy và tính chủ động nguồn nguyên liệu sẽ là điều kiện tiên quyết giúp hệ thống tối ưu hóa chi phí và củng cố thị phần trong chu kỳ kinh doanh mới.
Nguồn tham khảo: Báo Nhân dân
Cem.Mart
