Quy định chuyển nguyên trạng hồ sơ mỏ khoáng sản chưa hoàn thành thủ tục từ ngày 15/9/2026 giúp các doanh nghiệp xi măng tránh nguy cơ phải làm lại từ đầu khi thay đổi cơ quan quản lý nhà nước.
Việc giải quyết thủ tục hồ sơ mỏ khoáng sản đang dở dang luôn là mối bận tâm lớn của các doanh nghiệp sản xuất xi măng mỗi khi có sự thay đổi về thẩm quyền quản lý giữa các Bộ, ngành. Mối lo ngại này đã được giải tỏa bằng quy định chuyển tiếp rất cụ thể khi chức năng quản lý nhà nước về địa chất và khoáng sản chính thức được chuyển giao sang Bộ Công Thương.
Hồ sơ mỏ khoáng sản đang xử lý dở dang được chuyển nguyên trạng từ Bộ Xây dựng/Bộ NN&MT sang Bộ Công Thương từ ngày 15/9/2026, doanh nghiệp không phải làm lại thủ tục hay nộp lại phí
Mốc thời gian 15/9 và điều khoản đảm bảo không đứt gãy thủ tục
Việc chuyển giao chức năng quản lý nhà nước về địa chất và khoáng sản sang Bộ Công Thương, cùng việc sáp nhập Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam vào bộ máy của Bộ, đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong công tác điều hành ngành. Thay thế cho quy định cũ, thể chế mới này được ban hành giữa tháng 9/2026 và nhanh chóng có hiệu lực ngay sau đó ít ngày.
Nhằm duy trì tính liên tục cho hoạt động sản xuất kinh doanh, Bộ Công Thương đã lập tức gửi văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phối hợp triển khai chuyển giao đồng bộ. Mục tiêu cốt lõi là bảo đảm mọi thủ tục hành chính của người dân và doanh nghiệp được giải quyết suôn sẻ, tuyệt đối không phát sinh gián đoạn hay ách tắc trong giai đoạn chuyển tiếp.
Đối với ngành xi măng, vốn phụ thuộc chặt chẽ vào quy hoạch nguồn nguyên liệu mỏ đá vôi, đá sét và phụ gia, cơ chế này nối tiếp các khung khổ pháp lý như sửa đổi Luật Địa chất nhằm tháo gỡ vướng mắc cho các cơ sở sản xuất.
Nguyên tắc kế thừa kết quả thẩm định và giữ nguyên nghĩa vụ tài chính
Điểm mấu chốt có giá trị nhất đối với các doanh nghiệp nằm ở nguyên tắc xử lý hồ sơ chuyển tiếp. Các hồ sơ thủ tục hành chính về địa chất và khoáng sản đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng hoặc các Sở ngành địa phương tiếp nhận hợp lệ trước ngày 15/9/2026 nhưng chưa ban hành kết quả sẽ được chuyển nguyên trạng sang Bộ Công Thương hoặc Sở Công Thương để tiếp tục xử lý.
Doanh nghiệp được bảo đảm các quyền lợi cụ thể:
- Không phải nộp lại hồ sơ: Toàn bộ tệp tài liệu đã nộp hợp lệ trước mốc 15/9 được giữ nguyên giá trị pháp lý.
- Kế thừa kết quả đã thực hiện: Các khâu đã hoàn thành như kiểm tra tính hợp lệ, thẩm định, kiểm tra thực địa, ý kiến chuyên gia, biên bản hội đồng và lấy ý kiến bộ ngành đều được công nhận, không phải làm lại.
- Không nộp lại phí, lệ phí: Các khoản phí, lệ phí hành chính đã nộp đúng quy định trước đó không bị truy thu hay yêu cầu nộp lại.
- Bảo lưu nghĩa vụ tài chính: Các quyết định đã xác định về tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tiền trúng đấu giá hay chi phí thăm dò tiếp tục được thực hiện, không bị tính toán lại trừ trường hợp pháp luật có quy định điều chỉnh riêng.
Sự kế thừa này giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý và chi phí thời gian cho các dự án vốn từng chịu áp lực từ bất cập cấp phép trong giai đoạn trước.
Tác động thực tế đến bài toán nguyên liệu của nhà máy xi măng
Mỏ nguyên liệu là điểm khởi đầu cho toàn bộ chuỗi vận hành lò quay clinker. Khi mỏ gặp vướng mắc thủ tục hoặc bãi khai thác bị gián đoạn, nhà máy sẽ lập tức chịu áp lực về chi phí đầu vào và nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu phối liệu.
Thực tế giao thương tại các đơn vị như Xi măng Hạ Long với mỏ Áng Quan (phát sinh khoảng 354.000 tấn đá phi nguyên liệu tính đến cuối tháng 6/2026) cho thấy bài toán nguyên liệu đầu nung luôn đòi hỏi sự ổn định về mặt pháp lý và mặt bằng. Dù cơ chế chuyển tiếp của Nghị định 351/2026/NĐ-CP không trực tiếp xử lý các bài toán kỹ thuật nội tại của từng mỏ, việc giữ cho dòng hồ sơ hành chính không bị dội ngược về vạch xuất phát là điểm tựa quan trọng để doanh nghiệp chủ động kế hoạch chạy lò.
Tuy nhiên, việc chuyển giao đầu mối quản lý cần được nhìn nhận đúng ranh giới chuyên môn. Cơ chế mới đảm bảo tính liên tục của thủ tục nhưng không đồng nghĩa với việc thời gian cấp phép sẽ tự động rút ngắn. Đồng thời, thẩm quyền xử lý vẫn được phân cấp rõ giữa Bộ Công Thương và các Sở Công Thương địa phương tùy theo từng loại khoáng sản và quy mô mỏ.
(Nguồn tham khảo: Nghị định 351/2026/NĐ-CP và Công văn 7320/BCT-TCCB)
Cem.Mart
