Giảm clinker không đồng nghĩa xi măng sẽ kém chất lượng. Điều quan trọng là phần clinker được thay thế bằng vật liệu gì, tỷ lệ bao nhiêu và sản phẩm cuối có đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật hay không. Xu hướng này đang được ngành xi măng đẩy mạnh vì có thể giảm tiêu hao tài nguyên và phát thải mà vẫn duy trì tính năng sản phẩm.
Giảm clinker đang trở thành một hướng chuyển đổi đáng chú ý của ngành xi măng. Clinker là thành phần quan trọng để sản xuất xi măng nhưng cũng là công đoạn tiêu tốn nhiều nhiệt và phát sinh lượng lớn khí carbon dioxide. Thay vì giữ tỷ lệ clinker cao, nhà sản xuất có thể sử dụng thêm tro bay, xỉ lò cao, đá vôi hoặc đất sét nung hoạt tính làm thành phần thay thế phù hợp.
Điều người mua cần hiểu là: ít clinker hơn không có nghĩa là nhà sản xuất đơn giản “bớt nguyên liệu chính” để làm xi măng rẻ hơn.
Chất lượng phụ thuộc vào công thức, không chỉ lượng clinker
Mỗi loại phụ gia có đặc tính khác nhau và phải được kiểm soát về thành phần, độ mịn cũng như tỷ lệ sử dụng.
Chẳng hạn, tiêu chuẩn tro bay đặt ra yêu cầu đối với nguồn vật liệu này khi sử dụng trong xây dựng. Một số thử nghiệm trong nước được Cem.Data dẫn lại cho thấy tro bay có thể thay thế một phần xi măng trong bê tông trong khi vẫn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật khi được lựa chọn và sử dụng đúng cách.
Một hướng khác đang được quan tâm là đất sét nung. Vật liệu này có thể thay thế một phần clinker và đang được nghiên cứu, đầu tư ở quy mô công nghiệp để phát triển các dòng xi măng có hàm lượng carbon thấp hơn.
Vì vậy, với người mua, tỷ lệ clinker không nên được xem như một chỉ số độc lập để kết luận xi măng tốt hay xấu.
Các yếu tố thực tế hơn vẫn là loại xi măng, mác hoặc cấp cường độ, tiêu chuẩn áp dụng, mục đích sử dụng và thông tin chất lượng do nhà sản xuất công bố.
Vì sao các nhà máy muốn giảm clinker?
Lý do đầu tiên là sản xuất clinker cần nung nguyên liệu ở nhiệt độ rất cao, khoảng 1.450°C, nên đây là một trong những công đoạn tiêu tốn năng lượng và phát thải lớn nhất của quá trình sản xuất xi măng.
Thay thế một phần clinker bằng phụ gia phù hợp có thể giảm lượng clinker cần sản xuất trên mỗi tấn xi măng.
Đây cũng không còn là câu chuyện riêng của một vài doanh nghiệp. Bài phân tích mới trên Ximang.vn về giảm tỷ lệ clinker cho thấy ngành đang tìm kiếm nhiều nguồn thay thế quy mô lớn, từ xỉ, tro bay đến đất sét nung hoạt tính.
Tại Việt Nam, định hướng giảm tỷ lệ clinker và tăng sử dụng nguyên liệu thay thế cũng đã được đưa vào chiến lược phát triển vật liệu xây dựng. Cem.Data cho biết mục tiêu đến năm 2030 là đưa tỷ lệ clinker trong xi măng xuống mức tối đa 65%.
Nhưng bài toán không đơn giản là giảm càng nhiều càng tốt.
Khi tỷ lệ clinker thay đổi, nhà sản xuất phải đồng thời kiểm soát nguồn phụ gia, công nghệ nghiền cũng như các đặc tính đóng rắn và cường độ của sản phẩm. Việc cân bằng giữa yêu cầu giảm clinker và bảo đảm các tiêu chuẩn kỹ thuật này chính là mấu chốt để phát triển các dòng xi măng xanh thương mại hiện nay.
Với đại lý, xu hướng này có thể khiến danh mục sản phẩm ngày càng đa dạng hơn, nhất là các dòng xi măng hỗn hợp và xi măng carbon thấp. Khi tư vấn khách hàng, điều quan trọng không phải giải thích sản phẩm “có bao nhiêu clinker”, mà là sản phẩm đó phù hợp cho xây, tô, bê tông hay các yêu cầu công trình cụ thể nào.
Với người mua, cách an toàn vẫn là chọn đúng chủng loại theo mục đích sử dụng và kiểm tra tiêu chuẩn sản phẩm thay vì mặc định rằng xi măng chứa nhiều clinker hơn sẽ luôn tốt hơn.
Tóm lại, giảm clinker không đồng nghĩa giảm chất lượng xi măng; hiệu quả phụ thuộc vào vật liệu thay thế, công thức sản xuất và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của sản phẩm cuối.
Cem.Mart
