» Nguồn cung xi măng giao dịch quốc tế bằng đường biển đang thu hẹp khi nhiều quốc gia xuất khẩu lớn giảm lượng hàng dư trong bối cảnh nhu cầu nội địa phục hồi và chi phí sản xuất gia tăng. Diễn biến này đang làm thay đổi cấu trúc cạnh tranh và định hình lại dòng chảy thương mại tại các thị trường nhập khẩu trọng điểm.
Cân đối cung - cầu xi măng thế giới đang biến động dưới tác động đồng thời của phục hồi xây dựng khu vực, chi phí năng lượng tăng và các chính sách môi trường xuyên biên giới. Theo thông tin từ hội nghị do Intercem tổ chức tại Dubai, nguồn cung xi măng giao ngay trên thị trường quốc tế không còn dồi dào như trước khi một số nhà xuất khẩu lớn ưu tiên tiêu thụ nội địa thay vì duy trì sản lượng xuất khẩu.
Việc Liên minh châu Âu triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là một yếu tố quan trọng làm thay đổi hướng thương mại. Chi phí carbon gia tăng khiến xi măng nhập khẩu vào EU kém cạnh tranh hơn, buộc các quốc gia xuất khẩu truyền thống phải tái định vị thị trường. Trong bối cảnh đó, nguồn cung từ Thổ Nhĩ Kỳ được dự báo gia tăng hiện diện tại Hoa Kỳ và các khu vực ngoài châu Âu, góp phần điều chỉnh mặt bằng giá và cấu trúc cạnh tranh tại thị trường Mỹ.
Trong nhiều năm, Việt Nam là một trong những nguồn cung quan trọng của thương mại xi măng quốc tế, đặc biệt tại thị trường Mỹ nhờ lợi thế giá và quy mô công suất lớn. Xuất khẩu sang Mỹ đã tăng mạnh trong giai đoạn 2019-2025. Tuy nhiên, khi nhu cầu trong nước tăng lên nhờ đầu tư công và xây dựng nhà ở, nhiều doanh nghiệp xi măng Việt Nam ưu tiên tiêu thụ nội địa và chỉ xuất khẩu phần sản lượng dư.
Giá xi măng Việt Nam giao đến khu vực vịnh Mỹ hiện dao động phổ biến trong khoảng 75-85 USD/tấn. Dù vẫn giữ được lợi thế so với một số nguồn cung cạnh tranh, chênh lệch giá đang thu hẹp khi chi phí năng lượng và nguyên liệu đầu vào gia tăng. Trong nước, một số doanh nghiệp lớn như VICEM Hà Tiên, SCG, INSEE, Fico-YTL và VICEM Hạ Long đã điều chỉnh tăng giá bán nhằm bù đắp chi phí sản xuất leo thang.
Mặc dù tổng công suất lắp đặt của ngành xi măng Việt Nam vượt 120 triệu tấn/năm, nhiều nhà máy vẫn vận hành dưới công suất tối đa. Việc ưu tiên thị trường nội địa trong bối cảnh cầu phục hồi đang làm giảm quy mô nguồn cung xuất khẩu trong ngắn hạn, qua đó tác động trực tiếp đến cân đối cung - cầu quốc tế.
Những biến động từ chính sách carbon tại châu Âu, sự dịch chuyển chiến lược xuất khẩu của các quốc gia cung ứng và việc nguồn cung xi măng đường biển thu hẹp cho thấy thương mại xi măng toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái phân bổ mới. Trong giai đoạn này, chi phí sản xuất, chính sách môi trường và cân đối khu vực sẽ tiếp tục là các yếu tố then chốt định hình dòng chảy thương mại thời gian tới.
