» Thị trường xi măng toàn cầu đang bước vào giai đoạn điều chỉnh khi nguồn cung xi măng giao dịch quốc tế vận chuyển bằng đường biển từ một số quốc gia xuất khẩu lớn giảm tương đối trong bối cảnh nhu cầu khu vực phục hồi và chi phí sản xuất gia tăng. Những thay đổi này đang tác động trực tiếp đến cấu trúc cạnh tranh tại các thị trường nhập khẩu xi măng chủ chốt và làm dịch chuyển dòng thương mại toàn cầu.
Cân đối cung - cầu xi măng thế giới đang biến động dưới tác động đồng thời của nhu cầu xây dựng phục hồi, chi phí năng lượng tăng và các chính sách môi trường xuyên biên giới. Sự điều chỉnh nguồn cung xi măng bằng đường biển của các quốc gia xuất khẩu lớn cùng việc tái định hướng thương mại tại châu Âu và khu vực Đại Tây Dương đang tạo ra một giai đoạn tái phân bổ nguồn cung với tác động lan tỏa đến nhiều thị trường.
Thông tin từ hội nghị do Intercem tổ chức ở Dubai tuần trước, cho thấy nguồn cung xi măng giao ngay trên thị trường quốc tế đang thu hẹp khi một số nhà xuất khẩu lớn không còn duy trì lượng hàng dư như trước. Trong bối cảnh nhu cầu nội địa tăng tại nhiều quốc gia sản xuất, các doanh nghiệp có xu hướng ưu tiên tiêu thụ trong nước, làm giảm nguồn cung dành cho xuất khẩu.
Một trong những yếu tố quan trọng đang tác động đến dòng thương mại xi măng toàn cầu là việc Liên minh châu Âu (EU) triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) làm gia tăng chi phí đối với xi măng nhập khẩu từ bên ngoài khu vực, khiến các nhà xuất khẩu truyền thống phải điều chỉnh chiến lược thị trường. Chính sách này được cho là sẽ làm thay đổi hướng xuất khẩu của nhiều quốc gia từng cung cấp khối lượng lớn xi măng cho châu Âu, khi các nhà sản xuất phải tìm kiếm thị trường thay thế, trong đó thị trường Mỹ được xem là điểm đến quan trọng.
Trong bối cảnh đó, các nhà cung cấp từ Thổ Nhĩ Kỳ được dự báo sẽ gia tăng hiện diện tại các khu vực ngoài châu Âu, đặc biệt là Hoa Kỳ. Giá chào bán xi măng của Thổ Nhĩ Kỳ sang thị trường Mỹ đã tăng từ đầu năm khi cạnh tranh từ nguồn cung Việt Nam giảm và xuất khẩu sang châu Âu bị hạn chế bởi chính sách carbon. Việc tái phân bổ khối lượng xuất khẩu này đang góp phần điều chỉnh mặt bằng giá và cấu trúc cạnh tranh tại các thị trường tiêu thụ lớn.
Trong nhiều năm qua, Việt Nam là một trong những nguồn cung quan trọng của thương mại xi măng quốc tế, đặc biệt tại thị trường Mỹ nhờ lợi thế giá cạnh tranh và công suất sản xuất lớn. Khối lượng xi măng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này đã tăng mạnh, từ hơn 122.000 tấn vào năm 2019 lên khoảng 4,47 triệu tấn năm 2025.
Tuy nhiên, khi nhu cầu xi măng trong nước tai Việt Nam tăng mạnh cho các dự án đầu tư công và xây dựng nhà ở, nhiều doanh nghiệp xi măng của Việt Nam đã ưu tiên tiêu thụ nội địa và chỉ xuất khẩu phần sản lượng dư. Điều này làm giảm nguồn cung dành cho thị trường quốc tế và góp phần đẩy giá chào bán tăng. Giá xi măng của Việt Nam giao đến khu vực vịnh Mỹ hiện phổ biến trong khoảng 75 - 85 USD/tấn, mức giá này vẫn thấp hơn các nguồn cung cạnh tranh, nhưng chênh lệch đang dần thu hẹp.
Giá bán xi măng trong nước của Việt Nam cũng được điều chỉnh tăng trong bối cảnh chi phí sản xuất leo thang. Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), một số doanh nghiệp xi măng lớn như VICEM Hà Tiên, SCG, INSEE, Fico-YTL và VICEM Hạ Long đã tăng giá bán khoảng 4 USD/tấn từ đầu năm, do chi phí năng lượng và nguyên liệu đầu vào tăng.
Mặc dù tổng công suất lắp đặt của ngành xi măng Việt Nam hiện vượt 120 triệu tấn/năm, song nhiều nhà máy vẫn hoạt động dưới công suất tối đa, việc ưu tiên thị trường nội địa đang làm giảm quy mô nguồn cung xuất khẩu trong ngắn hạn. Sự điều chỉnh này đang tác động trực tiếp đến cân đối cung - cầu quốc tế và tạo thêm dư địa cho các quốc gia xuất khẩu cạnh tranh mở rộng thị phần.
Những biến động đồng thời từ chính sách môi trường tại châu Âu, sự dịch chuyển chiến lược xuất khẩu của các quốc gia cung ứng và việc nguồn cung xi măng vận chuyển bằng đường biển từ Việt Nam thu hẹp đang cho thấy thương mại xi măng toàn cầu bước vào giai đoạn tái phân bổ mới. Trong giai đoạn này, cân đối khu vực và chi phí sản xuất sẽ tiếp tục là những yếu tố then chốt định hình dòng chảy thương mại trong thời gian tới.
Cem.Info
